Uzupełnienie treści artykułu o zakres psychopatologii i ujęcie doświadczenia traumy.
Ten artykuł stanowi uzupełnienie poprzedniego tekstu na temat większej wrażliwości na niesprawiedliwość. Przeczytasz o tym, dlaczego osoby po traumie często silniej reagują na niesprawiedliwość: ich mózg pozostaje bardziej czujny na zagrożenia, a wcześniejsze doświadczenia krzywdy wpływają na sposób interpretowania sytuacji społecznych.
Fakt: trauma zmienia sposób działania mózgu i ogólnie pojętego systemu emocjonalnego.
Po doświadczeniach naruszających poczucie bezpieczeństwa (ale też godności) — układ nerwowy uczy się szczególnego wyczulenia na zagrożenia relacyjne i społeczne.
Oto najważniejsze mechanizmy:
Nadmierna czujność (hiperwrażliwość)
Po traumie:
- ciało migdałowate reaguje silniej,
- system oceny zagrożeń jest więc stale w gotowości.
Niesprawiedliwość jest odbierana jako zagrożenie, nie jako zwykła nieprzyjemność.
Utrata zaufania do ludzi i świata
Trauma często niszczy podstawowe przekonania, że świat jest bezpieczny i fair.
Kiedy te przekonania ulegają zniszczeniu — nawet drobne naruszenia reguł sprawiedliwości są odbierane wyjątkowo poważnie.
Wysoka potrzeba kontroli i przewidywalności
Jeśli w przeszłości ktoś był bezsilny wobec krzywdy → każdy przejaw chaosu, niesprawiedliwości czy nierówności może wywołać silną reakcję obronną.
Pamięć emocjonalna
Doświadczenia krzywdy zapisują się głęboko — a mózg szybko rozpoznaje analogie do wcześniejszych sytuacji (często podświadomie).
To, co inni odbiorą jako drobiazg, dla osoby po traumie uruchamia cały kontekst doznanej wcześniej krzywdy. (uwaga! działa to także somatycznie!)
Wysoka empatia wobec skrzywdzonych
Część osób po traumie rozwija silne poczucie moralności, szczególnie po własnych doświadczeniach niesprawiedliwości z tym związanej. (swego rodzaju solidarność pokrzywdzonych)
Może to prowadzić zarówno do:
- prospołecznego zaangażowania (np. obrona słabszych),
- jak i impulsywnej reaktywności emocjonalnej.
Czy to jest normalne…?
Tak. Choć mówimy tu o zjawiskach psychopatologicznych (a odnośnie zakresu funkcjonowania danej osoby, w odniesieniu do subiektywnego wymiaru cierpienia – można, czy wręcz należy z tymi elementami pracować terapeutycznie, aby poprawić komfort czy czasem wręcz jakość życia i zdrowia psycho-somatycznego)
Wyżej opisane zakresy są typowymi efektami doznanej traumy obserwowanymi m.in. w:
- PTSD i C-PTSD,
- u osób po przemocy,
- u osób po mobbingu czy doświadczeniu długotrwałej krzywdy.
Nie oznacza to w tym wypadku „nadwrażliwości”, tylko schemat działania mózgu w odpowiedzi na doświadczenie. Schemat, który możemy świadomomie i często skutecznie w procesie terapeutycznym zmieniać.
wybrane badania naukowe:
- Perceived Injustice as a Determinant of the Severity of Post-traumatic Stress Symptoms Following Occupational Injury https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10025196/
- Afraid of injustice? Justice sensitivity is linked to general anxiety and social phobia symptoms https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0165032719332458
- Neural contributors to trauma resilience: a review of longitudinal neuroimaging studies https://www.nature.com/articles/s41398-021-01633-y
Jeśli potrzebujesz wsparcia
w każdej chwili łatwo i wygodnie umówisz się na sesję online
